ม.ทักษิณ ปั้นบุคลากรสู่ “วิทยากรผู้ช่วย” 6 งานฐานทรัพยากรท้องถิ่น ส่งต่อองค์ความรู้ สร้างพลังอนุรักษ์สู่ชุมชน

ทรัพยากรธรรมชาติในแต่ละท้องถิ่นล้วนมีคุณค่ามากกว่าที่เรามองเห็น ไม่ว่าจะเป็นพรรณไม้พื้นบ้าน สิ่งมีชีวิต ภูมิปัญญา หรือองค์ความรู้ที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน แต่การจะรักษาทรัพยากรเหล่านี้ให้คงอยู่ได้อย่างยั่งยืน ไม่ใช่เพียงการรู้ว่ามีอะไรอยู่ในพื้นที่ หากต้องมีคนที่เข้าใจ รู้จักวิธีสำรวจ จัดการ และสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้เหล่านั้นให้ผู้อื่นได้เรียนรู้ต่อไป

เพราะการอนุรักษ์ที่ยั่งยืนไม่ได้เกิดขึ้นจากความรู้ของคนเพียงกลุ่มเดียว แต่เกิดจากการสร้างเครือข่ายผู้คนที่สามารถนำความรู้ไปขยายผลและเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตของชุมชนได้อย่างเหมาะสม การพัฒนาศักยภาพบุคลากรจึงเป็นหนึ่งในจุดเริ่มต้นสำคัญของการขับเคลื่อนงานอนุรักษ์ทรัพยากรท้องถิ่นให้เกิดผลในระยะยาว

ด้วยความสำคัญดังกล่าว ศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยทักษิณ จึงเดินหน้าพัฒนาศักยภาพบุคลากร โดยส่ง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภูมิน นุตรทัต ผู้รักษาการแทนรองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยทักษิณ และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุกาญจนา กำลังมาก คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา มหาวิทยาลัยทักษิณ เข้าร่วมโครงการฝึกอบรมปฏิบัติการงานฐานทรัพยากรท้องถิ่น หลักสูตร “วิทยากรผู้ช่วย : 6 งานฐานทรัพยากรท้องถิ่น” เพื่อเสริมสร้างองค์ความรู้ ทักษะ และความพร้อมในการสนับสนุนการดำเนินงานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรท้องถิ่น

การฝึกอบรมจัดขึ้นระหว่างวันที่ 4–7 สิงหาคม 2569 ณ ห้องภูมิปัญญศิลป์ ชั้น 3 สถาบันวัฒนธรรมศึกษากัลยาณิวัฒนา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา โดยมีผู้แทนจาก 23 หน่วยงาน จำนวน 96 คน เข้าร่วมเรียนรู้และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ร่วมกัน

กิจกรรมครั้งนี้ได้รับความอนุเคราะห์จากคณะวิทยากรของ โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ (อพ.สธ.) สำนักพระราชวัง ร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ โดยมี ดร.ปิยรักษ์ ปริญญาพงษ์ เจริญทรัพย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ อพ.สธ. และเลขานุการคณะกรรมการ อพ.สธ. พร้อมคณะวิทยากร ร่วมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการสนองพระราชดำริและกระบวนการดำเนินงานฐานทรัพยากรท้องถิ่นอย่างเป็นระบบ

หัวใจสำคัญของการอบรมครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงการเรียนรู้ว่าทรัพยากรท้องถิ่นมีอะไรบ้าง แต่คือการเรียนรู้ว่าจะทำอย่างไรให้ทรัพยากรเหล่านั้นได้รับการสำรวจ ศึกษา ดูแลรักษา และนำองค์ความรู้ไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสม

ตลอดระยะเวลา 4 วัน ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ผ่านกระบวนการ “6 งานฐานทรัพยากรท้องถิ่น” ซึ่งมุ่งเน้นการทำความเข้าใจหลักคิดและขั้นตอนการดำเนินงาน ตั้งแต่การวางแผน การสำรวจและศึกษาทรัพยากร การจัดการข้อมูล ไปจนถึงการเชื่อมโยงองค์ความรู้สู่การอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรในพื้นที่

นอกจากนี้ ยังได้ฝึกปฏิบัติจริงผ่านกิจกรรมกลุ่ม การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การสรุปผล และการนำเสนอผลการปฏิบัติงาน เพื่อเสริมสร้างทักษะที่จำเป็นต่อการทำหน้าที่วิทยากรผู้ช่วย ซึ่งต้องสามารถอธิบายกระบวนการทำงาน ถ่ายทอดความรู้ และสนับสนุนผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่ให้เข้าใจแนวทางการดำเนินงานได้อย่างถูกต้อง

การเรียนรู้ในลักษณะนี้จึงเป็นมากกว่าการเพิ่มพูนความรู้ให้แก่ผู้เข้าร่วม แต่ยังเป็นการเตรียมความพร้อมในการนำองค์ความรู้ไปถ่ายทอดต่อ เพราะเมื่อบุคลากรมีทั้งความเข้าใจและประสบการณ์จากการลงมือปฏิบัติ ก็จะสามารถนำสิ่งที่เรียนรู้ไปประยุกต์ใช้ให้สอดคล้องกับบริบทของหน่วยงานและชุมชนได้ดียิ่งขึ้น

อีกหนึ่งคุณค่าของการฝึกอบรม คือการเปิดพื้นที่ให้บุคลากรจากหลากหลายหน่วยงานได้มาพบปะและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ร่วมกัน เกิดเป็นเครือข่ายความร่วมมือด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรท้องถิ่น ซึ่งมีความสำคัญต่อการเชื่อมโยงข้อมูล องค์ความรู้ และแนวทางการดำเนินงานระหว่างหน่วยงานในอนาคต

สำหรับพิธีเปิดการฝึกอบรม ได้รับเกียรติจาก ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นิวัติ แก้วประดับ อธิการบดีมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เป็นประธานกล่าวเปิด โดยมี ดร.พรรณี สอาดฤทธิ์ รองผู้อำนวยการพิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยา 50 พรรษา สยามบรมราชกุมารี และผู้แทนศูนย์แม่ข่ายประสานงาน อพ.สธ. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กล่าวรายงาน พร้อมด้วย คุณฉมาพร พันธรักษ์ ผู้แทนบริษัท ราช กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) เข้าร่วมกิจกรรม

สำหรับ ศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยทักษิณ การเข้าร่วมฝึกอบรมครั้งนี้ถือเป็นอีกหนึ่งแนวทางในการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่บุคลากรผู้ปฏิบัติงานด้านการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชและทรัพยากรท้องถิ่น โดยมุ่งนำองค์ความรู้และทักษะที่ได้รับมาต่อยอดการสนับสนุนเครือข่าย การถ่ายทอดความรู้ และการดำเนินงานร่วมกับหน่วยงานและชุมชนในพื้นที่

เพราะทรัพยากรท้องถิ่นจะได้รับการดูแลอย่างยั่งยืน ไม่ใช่เพียงเพราะมีการบันทึกข้อมูลไว้อย่างครบถ้วน แต่ต้องมีผู้คนที่เข้าใจคุณค่า รู้จักวิธีดูแล และพร้อมส่งต่อองค์ความรู้เหล่านั้นให้คนรุ่นต่อไป

การพัฒนาบุคลากรสู่บทบาท “วิทยากรผู้ช่วย” จึงเป็นอีกหนึ่งก้าวของมหาวิทยาลัยทักษิณในการเชื่อมโยงความรู้ทางวิชาการเข้ากับภูมิปัญญาและทรัพยากรของชุมชน เพื่อให้การอนุรักษ์ไม่ได้หยุดอยู่เพียงในห้องอบรม แต่สามารถนำไปขยายผลสู่การปฏิบัติจริง และร่วมสร้างอนาคตที่ทรัพยากรท้องถิ่นยังคงได้รับการดูแลและใช้ประโยชน์อย่างรู้คุณค่า

#มหาวิทยาลัยทักษิณ #TSU #สถาบันวิจัยและนวัตกรรม #ศูนย์ประสานงานอพสธมหาวิทยาลัยทักษิณ #อพสธ #ฐานทรัพยากรท้องถิ่น #วิทยากรผู้ช่วย #อนุรักษ์พันธุกรรมพืช #ทรัพยากรท้องถิ่น #การพัฒนาบุคลากร