ม.ทักษิณ ชวน 37 โรงเรียนเปิดห้องเรียนธรรมชาติ ปลูกความรู้เรื่องพรรณไม้ สร้างหัวใจอนุรักษ์ให้เยาวชน

จะดีแค่ไหน หากต้นไม้ที่เด็ก ๆ เดินผ่านทุกวันในโรงเรียน ไม่ได้เป็นเพียงต้นไม้ที่ให้ร่มเงา แต่กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้เรื่องธรรมชาติ ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต และคุณค่าของทรัพยากรที่อยู่รอบตัว

เพราะบางครั้งการเรียนรู้ที่มีความหมายอาจไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในห้องเรียน แต่อาจเริ่มจากการสังเกตใบไม้หนึ่งใบ การตั้งคำถามเกี่ยวกับพรรณไม้หนึ่งชนิด หรือการค้นพบว่าต้นไม้ที่คุ้นเคยมีเรื่องราวและความสำคัญมากกว่าที่เคยรู้

แนวคิดนี้เป็นส่วนหนึ่งของหัวใจสำคัญของ “งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน” ที่มุ่งให้สถานศึกษาใช้ทรัพยากรธรรมชาติภายในโรงเรียนเป็นแหล่งเรียนรู้ เปิดโอกาสให้เยาวชนได้เรียนรู้ผ่านการสังเกต การค้นคว้า และการลงมือปฏิบัติ พร้อมปลูกฝังความเข้าใจและจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติตั้งแต่วัยเรียน

เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2569 สถาบันวิจัยและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยทักษิณ จัดกิจกรรมเสริมสร้างองค์ความรู้และขับเคลื่อนการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ภายใต้โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ (อพ.สธ.) ณ ห้อง TSU Innovation Showcase ชั้น 1 อาคารศูนย์เครื่องมือกลาง มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง โดยมีครู บุคลากร และผู้เกี่ยวข้องเข้าร่วมกว่า 55 คน จาก 37 โรงเรียน เพื่อร่วมเรียนรู้แนวทางการพัฒนาสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนให้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีคุณค่าและสามารถดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง

กิจกรรมครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก นางสาวศรอนงค์ สงสมพันธ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดพัทลุง เป็นประธานในพิธีเปิด โดยมี รองศาสตราจารย์ ดร.สมัคร แก้วสุกแสง รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม ผู้รักษาการแทนผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยทักษิณ กล่าวต้อนรับ และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภูมิน นุตรทัต ผู้รักษาการแทนรองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและนวัตกรรม กล่าวรายงานถึงที่มาและความสำคัญของการจัดกิจกรรม

รองศาสตราจารย์ ดร.สมัคร แก้วสุกแสง ได้สะท้อนถึงบทบาทของมหาวิทยาลัยทักษิณในฐานะสถาบันอุดมศึกษาภาคใต้ที่มุ่งนำงานวิจัยและนวัตกรรมมาสนับสนุนการพัฒนาพื้นที่ โดยเฉพาะการดำเนินงานสนองพระราชดำริ อพ.สธ. ซึ่งให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยงการศึกษา การวิจัย และการอนุรักษ์ทรัพยากรพืชในท้องถิ่นเข้าด้วยกัน

ขณะเดียวกัน การดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนในบางพื้นที่ยังมีข้อจำกัดด้านความรู้และความเข้าใจในกระบวนการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ มหาวิทยาลัยทักษิณจึงให้ความสำคัญกับการเสริมสร้างความพร้อมให้แก่ครูและบุคลากร เพื่อให้สามารถนำแนวทางการดำเนินงานไปประยุกต์ใช้กับสถานศึกษาของตนเอง และขยายผลการเรียนรู้ไปสู่เยาวชนและชุมชนได้

เพราะก่อนที่เด็กคนหนึ่งจะเรียนรู้และเห็นคุณค่าของธรรมชาติ ครูและสถานศึกษาต้องมีความพร้อมในการเปิดพื้นที่ให้การเรียนรู้นั้นเกิดขึ้น

ภายในกิจกรรม ดร.ปิยรัษฎ์ ปริญญาพงษ์ เจริญทรัพย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ ระดับ 9 ได้ถ่ายทอดแนวทางการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนตามแนวทาง อพ.สธ. เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการและกระบวนการดำเนินงาน ขณะที่ นางสุพิญญา นุ่มนาม ศึกษานิเทศก์ชำนาญการพิเศษ สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดพัทลุง ถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับขั้นตอนการสมัครสมาชิกสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน เพื่อช่วยให้สถานศึกษามองเห็นแนวทางการเริ่มต้นและพัฒนาการดำเนินงานได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

อีกหนึ่งเรื่องราวที่น่าสนใจ คือการบรรยายพิเศษเกี่ยวกับ “แมลงหางดีดถ้ำเจ้าฟ้า” ชนิดใหม่ของโลก โดย อาจารย์ ดร.อารีรักษ์ นิลสาย จากคณะวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมดิจิทัล มหาวิทยาลัยทักษิณ ซึ่งเปิดมุมมองให้ผู้เข้าร่วมเห็นถึงความน่าสนใจของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่เกี่ยวข้องกับสภาพแวดล้อมและการปรับตัวในระบบนิเวศถ้ำ

เรื่องราวดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ธรรมชาติยังมีสิ่งที่รอให้เราเรียนรู้อีกมากมาย และการสังเกตสิ่งมีชีวิตรอบตัวอย่างใส่ใจ อาจนำไปสู่การค้นพบองค์ความรู้ใหม่ที่ช่วยให้เราเข้าใจความหลากหลายทางชีวภาพได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

ในช่วงบ่าย ผู้เข้าร่วมยังได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ผ่านเวทีเสวนา “การสมัครสมาชิกและการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน” โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภูมิน นุตรทัต นางสุพิญญา นุ่มนาม นายพชร มั่นคง ผู้อำนวยการโรงเรียนควนขนุน และนายปรัชญา กาดีโลน ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านยางขาคีม ร่วมถ่ายทอดมุมมองและประสบการณ์ ดำเนินการเสวนาโดย ดร.ปิยรัษฎ์ ปริญญาพงษ์ เจริญทรัพย์ พร้อมเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมซักถามและแลกเปลี่ยนข้อสงสัยเกี่ยวกับการดำเนินงานจริง

สิ่งสำคัญของการรวมตัวกันในครั้งนี้จึงไม่ได้อยู่เพียงจำนวนโรงเรียนที่เข้าร่วม แต่ยังอยู่ที่การสร้างความเข้าใจร่วมกันว่า สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนสามารถเป็นมากกว่าพื้นที่สีเขียว หากได้รับการพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่เชื่อมโยงเด็ก ครู ธรรมชาติ และชุมชนเข้าด้วยกัน

สำหรับมหาวิทยาลัยทักษิณ การขับเคลื่อนงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนจึงเป็นอีกหนึ่งบทบาทสำคัญในการนำองค์ความรู้และเครือข่ายความร่วมมือมาสนับสนุนสถานศึกษา เพื่อให้การอนุรักษ์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการดูแลรักษาพรรณไม้ แต่สามารถเชื่อมโยงไปสู่การสร้างประสบการณ์การเรียนรู้และการปลูกฝังจิตสำนึกให้แก่เยาวชนได้อย่างต่อเนื่อง

เพราะเราอาจไม่สามารถบอกให้เด็กทุกคนรักธรรมชาติได้ด้วยคำพูดเพียงอย่างเดียว แต่เราสามารถสร้างโอกาสให้พวกเขาได้รู้จัก สัมผัส และค้นพบคุณค่าของธรรมชาติด้วยตนเอง

และบางที ต้นไม้ธรรมดาต้นหนึ่งในโรงเรียนวันนี้ อาจเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เด็กคนหนึ่งเติบโตขึ้นมาเป็นผู้ที่เห็นคุณค่าและพร้อมดูแลทรัพยากรธรรมชาติในวันข้างหน้า

#มหาวิทยาลัยทักษิณ #TSU #สถาบันวิจัยและนวัตกรรม #อพสธ #สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน #อนุรักษ์พันธุกรรมพืช #การเรียนรู้ธรรมชาติ #ความหลากหลายทางชีวภาพ #พัทลุง