ม.ทักษิณ วางอนาคตการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช ปี 2570 เชื่อมพลังเครือข่าย รักษาความหลากหลายทางธรรมชาติให้คนรุ่นต่อไป

หากวันหนึ่งพรรณไม้บางชนิดค่อย ๆ หายไปจากผืนป่าและชุมชน สิ่งที่สูญเสียอาจไม่ได้มีเพียงต้นไม้หนึ่งต้น แต่ยังรวมถึงองค์ความรู้ ภูมิปัญญา และความหลากหลายของธรรมชาติที่สะสมและส่งต่อกันมาหลายชั่วอายุคน เพราะพืชแต่ละชนิดล้วนมีบทบาทต่อระบบนิเวศ วิถีชีวิต และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับทรัพยากรธรรมชาติ การอนุรักษ์พันธุกรรมพืชจึงไม่ใช่เพียงการรักษาสิ่งที่มีอยู่ในวันนี้ แต่ยังเป็นการดูแลโอกาสและทรัพยากรสำคัญสำหรับอนาคต

การรักษาความหลากหลายของทรัพยากรพืชให้คงอยู่ ไม่อาจอาศัยเพียงความตั้งใจของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่จำเป็นต้องมีทั้งองค์ความรู้ การวางแผน และความร่วมมือจากหลายภาคส่วน เพื่อให้การอนุรักษ์ไม่ได้หยุดอยู่เพียงกิจกรรมระยะสั้น หากสามารถดำเนินต่อเนื่องและเชื่อมโยงไปถึงการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอย่างเหมาะสม

ด้วยความสำคัญดังกล่าว เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2568 ศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยทักษิณ จึงจัดกิจกรรมจัดทำแผนปฏิบัติการโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยทักษิณ ประจำปี 2570 ณ ห้อง TSU Innovation Showcase อาคารศูนย์เครื่องมือกลาง มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง เพื่อร่วมกันกำหนดทิศทางการดำเนินงานด้านการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชในระยะต่อไป

กิจกรรมครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการสืบสานพระราชดำริใน สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ทรัพยากรของประเทศ โดยมี รองศาสตราจารย์ ดร.สมัคร แก้วสุกแสง รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยทักษิณ เป็นประธานกล่าวเปิดกิจกรรม

ภายในงาน ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภูมิน นุตรทัต รักษาการแทนรองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและนวัตกรรม ได้นำเสนอภาพรวมการดำเนินงานที่ผ่านมา ตลอดจนทิศทางการพัฒนางานของศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยทักษิณ เพื่อเชื่อมโยงประสบการณ์และผลการดำเนินงานในช่วงที่ผ่านมาเข้ากับการวางแผนสำหรับอนาคต

เพราะการวางแผนอนุรักษ์ที่ดี ไม่ได้เริ่มต้นเพียงการกำหนดว่าจะทำอะไรต่อไป แต่ต้องมองย้อนกลับไปด้วยว่า สิ่งที่ดำเนินการมาแล้วให้อะไรกับเรา และจะนำบทเรียนเหล่านั้นไปพัฒนางานให้ก้าวต่อได้อย่างไร

อีกหนึ่งช่วงสำคัญของกิจกรรม คือการถ่ายทอดแนวทางการดำเนินงานจาก ดร.ปิยรัษฎ์ ปริญญาพงษ์ เจริญทรัพย์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการและเลขานุการคณะกรรมการ อพ.สธ. ในหัวข้อแนวทางแผนแม่บทโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ ระยะที่ 5 (พ.ศ. 2570–2574) เพื่อให้ผู้เข้าร่วมเข้าใจทิศทางการดำเนินงานในภาพรวม และสามารถนำไปเชื่อมโยงกับการจัดทำแผนปฏิบัติการของมหาวิทยาลัยให้สอดคล้องกับแนวทางระดับประเทศ

สิ่งที่ทำให้กิจกรรมครั้งนี้มีความหมายมากกว่าการรับฟังแนวทางการดำเนินงาน คือการเปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วมได้ร่วมกันคิดและออกแบบอนาคตของการอนุรักษ์ ผ่านกิจกรรมกลุ่มย่อยในช่วงบ่าย ซึ่งทุกฝ่ายได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็น มุมมอง และข้อเสนอ เพื่อร่วมกันร่างแผนปฏิบัติการประจำปี 2570 ให้มีความชัดเจนและสามารถนำไปพัฒนาการดำเนินงานได้อย่างเป็นรูปธรรม

การทำงานร่วมกันเช่นนี้สะท้อนให้เห็นว่า การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติไม่ใช่หน้าที่ของนักวิชาการหรือหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยงานภาครัฐ และชุมชน ซึ่งต่างมีบทบาทสำคัญทั้งในด้านองค์ความรู้ การจัดการทรัพยากร และประสบการณ์จากการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับธรรมชาติ

สำหรับ ศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยทักษิณ การจัดทำแผนปฏิบัติการในครั้งนี้จึงเป็นอีกก้าวของการเชื่อมโยงภารกิจด้านการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชเข้ากับการดำเนินงานของมหาวิทยาลัยและเครือข่าย เพื่อสนับสนุนให้การดูแลทรัพยากรธรรมชาติเป็นกระบวนการที่มีทิศทางชัดเจน มีความต่อเนื่อง และสามารถส่งต่อองค์ความรู้ไปยังพื้นที่และชุมชนได้ในระยะยาว

เพราะคุณค่าของการอนุรักษ์ไม่ได้อยู่เพียงการรักษาพรรณไม้ให้คงอยู่ในวันนี้ แต่อยู่ที่การทำให้คนรุ่นต่อไปยังมีโอกาสได้รู้จัก เรียนรู้ และใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางธรรมชาติอย่างรู้คุณค่า

และแผนอนุรักษ์พันธุกรรมพืชปี 2570 ที่ร่วมกันวางแนวทางในวันนี้ ก็เป็นอีกหนึ่งจุดเริ่มต้นของการส่งต่อความรับผิดชอบต่อทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อให้ความหลากหลายของพรรณไม้และภูมิปัญญาที่เกี่ยวข้องยังคงอยู่กับสังคมไทยต่อไป