เรียนรู้คุณค่าพรรณไม้ สร้างความเข้าใจธรรมชาติ ม.ทักษิณ เสริมองค์ความรู้งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน สู่การอนุรักษ์อย่างยั่งยืน

เพราะการอนุรักษ์ธรรมชาติไม่ได้เริ่มต้นจากการปลูกต้นไม้เพียงอย่างเดียว แต่เริ่มจากการเรียนรู้และเข้าใจคุณค่าของทรัพยากรที่อยู่รอบตัวเรา ต้นไม้แต่ละต้นไม่ได้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของธรรมชาติ หากยังเป็นแหล่งเรียนรู้ที่เชื่อมโยงทั้งวิทยาศาสตร์ ภูมิปัญญาท้องถิ่น และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับสิ่งแวดล้อม การสร้างความเข้าใจเรื่องพรรณไม้ตั้งแต่ในสถานศึกษาจึงเป็นอีกหนึ่งจุดเริ่มต้นสำคัญของการปลูกฝังจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ให้เติบโตไปพร้อมกับการเรียนรู้ของเยาวชน

ระหว่างวันที่ 4–7 กุมภาพันธ์ 2568 เจ้าหน้าที่และอาจารย์จาก ศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยทักษิณ เข้าร่วมการฝึกอบรมปฏิบัติการ “งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน” รุ่นที่ 2/2568 ณ ห้องภูมิปัญญศิลป์ ชั้น 3 สถาบันวัฒนธรรมศึกษากัลยาณิวัฒนา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา เพื่อเสริมสร้างความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน และนำองค์ความรู้ไปต่อยอดการสนับสนุนงานอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในสถานศึกษา

การอบรมครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก ดร.พรรณี สอาดฤทธิ์ รองผู้อำนวยการพิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยา 50 พรรษา สยามบรมราชกุมารี เป็นประธานในพิธีเปิด พร้อมด้วยวิทยากรผู้เชี่ยวชาญ ได้แก่ คุณมรกต วัชรมุสิก จากโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ดวงจิต แก้วอุบล ที่ปรึกษาศูนย์ประสานงาน อพ.สธ. เขตภาคใต้ ร่วมถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับแนวทางการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน

หัวใจสำคัญของการเรียนรู้ตลอด 4 วัน คือการทำความเข้าใจว่า “สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน” ไม่ใช่เพียงพื้นที่สำหรับปลูกและรวบรวมต้นไม้ แต่สามารถเป็นห้องเรียนธรรมชาติที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้สังเกต ตั้งคำถาม ค้นคว้า และเรียนรู้จากสิ่งมีชีวิตที่อยู่ใกล้ตัว

ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้แนวทางการดำเนินงานตามหลักสูตร 5 องค์ประกอบ ครอบคลุมตั้งแต่การจัดทำป้ายชื่อพรรณไม้ การรวบรวมและปลูกพรรณไม้ในโรงเรียน การศึกษาข้อมูลด้านต่าง ๆ การรายงานผลการเรียนรู้ ตลอดจนการนำองค์ความรู้ไปใช้ประโยชน์ทางการศึกษา ซึ่งแต่ละองค์ประกอบล้วนเชื่อมโยงกันเพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ที่เป็นระบบ และช่วยให้ทรัพยากรพรรณไม้ในสถานศึกษากลายเป็นสื่อการเรียนรู้ที่มีคุณค่า

นอกจากนี้ กิจกรรมยังเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ทั้งภาคบรรยายและภาคปฏิบัติ พร้อมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและประสบการณ์ร่วมกัน ทำให้การอบรมไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการรับฟังความรู้จากวิทยากร แต่ยังเป็นพื้นที่ของการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างบุคลากรและผู้ที่มีความสนใจในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

อีกหนึ่งคุณค่าของกิจกรรมครั้งนี้ คือการได้เชื่อมโยงเครือข่ายผู้ปฏิบัติงาน ครู และบุคลากรจากหน่วยงานต่าง ๆ ที่มีเป้าหมายร่วมกันในการส่งเสริมการเรียนรู้และการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช เพราะการดูแลทรัพยากรธรรมชาติให้คงอยู่ต่อไปในอนาคต ไม่อาจเกิดขึ้นได้จากความพยายามของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือและการส่งต่อองค์ความรู้ระหว่างกันอย่างต่อเนื่อง

สำหรับ ศูนย์ประสานงาน อพ.สธ.-มหาวิทยาลัยทักษิณ การเข้าร่วมอบรมครั้งนี้จึงเป็นโอกาสสำคัญในการเสริมศักยภาพบุคลากร และเตรียมความพร้อมในการนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้กับการดำเนินงานด้านการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช ตลอดจนการสนับสนุนสถานศึกษาให้สามารถพัฒนาสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนเป็นแหล่งเรียนรู้ที่เชื่อมโยงธรรมชาติ วิชาการ และภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้าด้วยกัน

เพราะเมื่อเราเริ่มมองเห็นคุณค่าของต้นไม้หนึ่งต้น เราอาจเริ่มเข้าใจความสำคัญของธรรมชาติทั้งระบบ และเมื่อความเข้าใจนั้นถูกส่งต่อผ่านการศึกษา ก็อาจเติบโตเป็นจิตสำนึกในการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติให้คงอยู่กับคนรุ่นต่อไป